Breien

Dag jongen,

Het gebeurde op vakantie in de Provence. Wat de aanleiding was, vergat ik, maar opeens was het daar, de volledige zin, met onderwerp en persoonsvorm: ‘Wat is dat?’

Het kwam uit je mond met een zekere fierheid, maar vooral met de nieuwsgierigheid die kinderen typeert. De drie woorden nog niet geheel aan elkaar geplakt, zoals dat gaat bij het verwerven van een nieuwe taal, maar heel duidelijk en met begeleiding van een wijzende vinger. Wat is dat?

Met tweewoordzinnen behelp je je al langer. ‘Nog (w)ater’, ‘papa aaien’, … Het waren de basics. Voeding, bescherming, liefde.. En ik denk graag dat de driewoordzin een eerste uiting van je karakter is. De basisbehoeftes zijn voldaan, nu een trapje hoger op de piramide van Maslov.

Misschien is het vooral ijdelheid. Misschien lees ik vooral mezelf in jou. Misschien is de vraag naar wat iets is nodig in het ontwikkelingsproces van elk kind.

Ik wilde steeds meer weten. Het was nooit genoeg. Als kind had ik twee weetjesboeken, op elke pagina één weetje over biologie, natuur, geschiedenis, de mens, sport, … en steeds opnieuw las ik dezelfde weetjes, tot ze gebeiteld stonden in mijn jonge hoofd.

Daarna kocht (of kreeg) ik een computer, mijn eerste echte computer mét CD-ROMdrive, wat toen zeldzaam was. Omdat het zo zeldzaam was, had Philips (de maker van de drive) er een CD-ROM bij gestoken. Het was een interactieve encyclopedie. Er waren gewone lemma’s, zoals in elke encyclopedie, met alleen maar tekst, maar er waren ook foto’s en zelfs filmpjes. Van die filmpjes herinner ik me vooral de analyse van Robocop (wellicht was dat het enige dat ik toen begreep) en oude, Nederlandse geschiedenisfilmpjes, over Koninginnedag en dergelijke, in dat heerlijk smeuïge, oude accent.

Mijn fout was (en is nog al te vaak) dat ik graag uitpakte met die weetjes. Te pas en te onpas haalde ik ze boven, om de sfeer op te leuken of omdat ik simpelweg niet wist wat te zeggen.
Daardoor kreeg ik al snel de bijnaam professortje, of wat mijn grootvader me noemde: filostrof. Ik zag het als een compliment, vooral dat laatste, wat ik inschatte als een verbastering van ‘filosoof’. Het was pas met het ouder worden en de bijhorende oogdraaiïngen dat ik merkte dat die bijnamen helemaal geen compliment waren, maar een schalkse manier om me aan de kant te zetten als betweterig (niet geheel onterecht). Wat mijn grootvader bedoelde is me nooit duidelijk geworden, misschien refereerde hij wel aan het uit gebruik geraakte filister.

Kennis was mijn vriend (zie Koraal). Het was nooit genoeg. Misschien ben ik daarom voor leerkracht gaan studeren: om de kennis die ik vergaard had, uit te delen. Groot was dan ook mijn teleurstelling toen ik tijdens de opleiding te horen kreeg dat kennis had afgedaan en de eindtermen nu vooral focusten op vaardigheden. Google had immers alle kennis, je moest ze alleen leren te gebruiken. Ik vind dat nog steeds te kort door de bocht.

Er is een oude legende bij de inheemse bevolking van Amerika die ik ooit hoorde en waaraan ik soms terugdenk:

Ergens op de wereld is een grot met alle kennis van de wereld. Alle wegen leiden ernaar, maar de mensen zijn te druk bezig. Ze kennen de wegen wel, maar gaan er niet heen.* Binnen in die grot woont een oude vrouw met haar hond. Zij zit op een krukje te breien. Ze heeft stof in alle denkbare kleuren. Voor haar ligt een gigantische quilt, gemaakt van allemaal stukjes die ze aan elkaar heeft geregen. Achter in de grot brandt een vuur, waarboven een ketel hangt. In die ketel zitten zaden, pollen, wortels, noten en pitten. Ze moet geregeld in de pot gaan roeren, zodat het goedje niet aanbrandt.
Op een keer staat ze in de pot te roeren, en haar hond krijgt de deken in de mot. Er hangt een draadje los. De hond kan zich niet bedwingen, neemt het tussen zijn tanden en trekt het goedje uit elkaar. Wanneer de vrouw terugkomt, vindt ze haar werk in duizend stukjes. Alles is door elkaar gehutst en gebraggeld.
Het oude vrouwtje zucht, gaat zitten, neemt een los eindje dat aan haar voeten ligt, en begint opnieuw. Deze keer, weet ze, wordt de quilt nog mooier en nog perfecter.

Het lijkt een pleidooi voor vaardigheden, voor noest werk en doorzettingsvermogen, alles waarvoor het huidige onderwijs zou moeten staan. Michael Meade koppelde het ooit aan een parabel met toortsen. De leraar met het vuur, die de fakkel van een kind aansteekt. Door het vermenigvuldigde licht, is de hele grot zichtbaar, niet alleen de deken of de ketel boven het vuur.

Kinderen steken hun eigen vuur aan, weet ik ondertussen. Ze moeten niet verteld worden wat ze zouden moeten weten. Ze moeten geen vaardigheden leren die ze mogelijks nooit zullen gebruiken. Kinderen steken hun eigen vuur aan, gaan op zoek naar datgene wat hén interesseert. Zo houden ze allemaal één draadje vast en als ze samenkomen met dat draadje in hun hand, kunnen ze, als ze samenwerken, een prachtige, nieuwe deken breien.

Ik neem vele omwegen om te geraken waar ik wil zijn.

Het vergaren van kennis draagt een gevaar met zich mee. Er is het gevaar dat je zal stoppen met vragen, het gevaar dat je denkt het allemaal al te weten. Ik ben er geweest. Er is een bepaald soort kennis (en ik weet niet welke) die het vuur van de verwondering dooft. Het is pas wanneer je beseft hoe weinig je weet, dat je terug opnieuw zult (durven) vragen: Wat is dat?

Het vergt als volwassene vaak moeite om verwonderd te zijn, merk ik. Daarom reizen we, of lezen we. Om heel even die verwondering terug te voelen en stil te staan, omdat we iets zien dat we eerder nog niet kenden.

Een stukje van de grot wordt verlicht, terwijl een hond in onze ooghoek zijn best doen om het prachtige werk te verscheuren.
Laat hem maar. Het wordt allemaal altijd beter.

liefs,

Je papa.

*Ik weet ook niet waarom dit stukje de inleiding is. Misschien heb ik het erbij verzonnen. Dat zou wel bij me passen.

2 gedachtes over “Breien

  1. Ik ben gek op weetjes én ook op notitieboekjes, dus die weetjesboeken spreken mij enorm aan :-). Verwondering is inderdaad iets dat je min of meer afleert bij het ouder worden. Daarom is mijn motto “een dag niets geleerd is een dag niet geleefd”.

    Geliked door 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s